مدل فهم هرمنوتیکی قرآن، در اندیشۀ گادامر

هاجر اسدی; فتحیه فتاحی زاده; ابوالفضل ساجدی; یوسف دانشور نیلو

نویسندگان

هاجر اسدی علوم قرآن و حدیث، الهیات و معارف اسلامی، الزهراء، تهران. ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-8159-1759
فتحیه فتاحی زاده علوم قرآن و حدیث، الهیات و معارف اسلامی، الزهراء، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0000-0000-0000
ابوالفضل ساجدی فلسفه دین، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره. قم نویسنده https://orcid.org/0000-0000-0000-0000
یوسف دانشور نیلو فلسفه دین، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره.(پردیس). قم نویسنده https://orcid.org/0000-0000-0000-0000

کلمات کلیدی:

حقیقت و روش, روشنفکران دینی, فهم قرآن, گادامر, هرمنوتیک فلسفی

چکیده

گادامر در کتاب حقیقت و روش به مقولة فهم و چگونگی شکل‌گیری آن پرداخته است. اندیشه‌های او، بیشترین تأثیر را بر مطالعات قرآنیِ روشنفکران دینیِ مسلمان داشته است. وی ضمن به‌تصویر‌کشیدن گونه-های مختلفی از فهم، از نقاط ضعف آنها لایه‌برداری می‌کند، تا بدین‌وسیله صورتِ حقیقیِ "فهمیدن" را نشان دهد. در این پژوهش، سعی شده است با انطباقِ این مدل‌های فهم بر حوزة فهم قرآن و ارزیابیِ آنها از منظر گادامر، صورت مقبول فهمِ قرآن بر اساس منظومة فکریِ او آشکار شود.پژوهش حاضر با روش توصیفی _تحلیلی نشان می‌دهد که گونه‌های فهم، اعم از "عینیِ محض یا تاریخی"، "ذهنیِ محض یا مدرن" و "دیالوگی" اساساً کاشف از حقیقت قرآن نیستند. نقص آنها، به دلیل نفی یا کم‌رنگ-کردنِ نقش برخی عناصر سازندة فهم است. بر اساس اندیشة گادامر، فهمِ حقیقی قرآن، فهمِ "دیالوگی-الهیاتی" است؛ یعنی ما با یک فزونی مهم با عنوان "باور توحیدیِ فهمنده" در "الگوی دیالوگی عامِ" گادامر مواجه‌ایم.