خیر اَعلی در روایات انس بن مالک

سیده‌زهرا حسینی جبلی; حامد خانی (فرهنگ مهروش); ارسطو میرانی

نویسندگان

سیده‌زهرا حسینی جبلی دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0000-0000-0000
حامد خانی (فرهنگ مهروش) دانشیار گروه الهیات، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0003-2982-6239
ارسطو میرانی استادیار گروه الهیات، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0000-0000-0000

کلمات کلیدی:

انس بن مالک, آخرالزمان, تشبیه و تجسیم, تاریخ اندیشۀ اخلاقی, تاریخ اخلاق اسلامی

چکیده

در تاریخ اندیشۀ اخلاقی مسلمانان، عصر صحابه دورانی هنوز ناشناخته و نکاویده است. اندیشه‌های رایج در این دوره در قالب روایت بازمانده‌اند؛ روایاتی که نگرش‌ها در مقام ارزیابی اعتبارشان مختلف است. با تحلیل محتوای روایات منتسب به هر صحابی می‌توان دریافت چه انگاره‌ای از وی در ذهن پذیرندگان روایت‌های منسوب به او نقش بسته است. از جملۀ این صحابه انس بن مالک (درگذشتۀ 93ق) عالم ساکن بصره در اواخر سدۀ نخست هجری، و آخرین بازمانده از نسل صحابه است. مطالعۀ کنونی به مرور و تحلیل محتوای بخشی از روایات اخلاقی او اختصاص دارد که چارچوب کلی بینش او به خیر اعلی را بازمی‌نمایانند. خواهیم دید انس می‌کوشد نزدیکی پایان دنیا را یادآور شود و تأکید کند که اگر مسلمانان همین اندک زمان تا آخر کار جهان را به سلامت بگذرانند، به خیر اعلی که در تعالیم وی با مجالستِ پیامبر (ص) در کنار حوض کوثر تداعی می‌شود راه می‌جویند.