تصحیح رسالۀ «شرح مصطلحات صوفیه» از نویسنده‌ای ناشناخته به همراه مقدمۀ تحلیلی و مقایسۀ محتوای آن با رسالۀ «رشف الالحاظ» منسوب به اُلفَتی تبریزی

محمد سوری; پروین‌سادات قوامی

Authors

Mohammed Soori Department of Philosophy, Research Center for Islamic Sciences and Culture Academy Author https://orcid.org/0000-0003-0451-0422
Parvin Saadaat Qavaami Researcher Author https://orcid.org/0000000328263833

Keywords:

SUFI TERMS, SHARḤ-I MUṢṬALAḤĀT-I ṢUFIYYEH, RASHF AL-ALḤĀZ FĪ KASHF AL-ALFĀZ, SHARAF AL-DĪN ULFATĪ

Abstract

هرچند عارفان مسلمان در تجربه‌های معنوی خود و مواجهه با امر مقدّس از اصطلاحات موجود در قرآن و احادیث علوم اسلامی استفاده می‌کردند، ولی در مواردی ناگزیر بودند واژگان موجود در زبان عموم را به کار ببرند و معانیِ خاصی به آنها ببخشند. عارفان، با وجود مخالفت متشرعان، به‌ویژه از اصطلاحات متعدد مربوط به عشق و باده استفادۀ بسیار بردند. به‌تدریج صدها اصطلاح میانشان شکل گرفت که خود نیاز به تبیین داشت. در کتاب‌های عرفانی بخشی از کتاب به شرح اصطلاحات اختصاص یافته است. به‌علاوه، رساله‌های مستقلی وجود دارد که به شرح این اصطلاحات پرداخته‌اند. در مقالۀ حاضر یکی از این رساله‌ها از نویسنده‌ای ناشناس با عنوان «شرح مصطلحات صوفیه» را بر اساس نسخه‌ای کهن تصحیح کرده‌ایم. شباهت‌های بسیاری میان این رساله و رسالۀ رشف الالحاظ فی کشف الالفاظ منسوب به الفتی تبریزی وجود دارد. البته تفاوت‌های زیاد میان این دو رساله نشان می‌دهد با دو رسالۀ مستقل مواجه هستیم.